Bizans Kültüründe Strateji Sanatı

2 gündür Maurikios’un Strategikon kitabını okuyorum.. Özellikle Bizans İmparatorluğu içerisindeki gerek savaş düzeni, gerekse devlet yönetimi ve strateji geliştirmeye yönelik harika bilgiler veriyor. Tabi Bizans dönemini anlatması günümüze  uyarlanamaması manasına gelmiyor.

247440bBeşinci yüzyıldan başlayarak Roma İmparatorluğu’nun merkezinin doğuya, Konstantinopolis’e kayması ortaçağın en önemli olaylarındandır. Bu tarihten sonra Bizans İmparatorluğu tam anlamıyla Doğulu bir nitelik kazanır. Perslerle, Araplarla, Türklerle girişilen savaşlar, İmparatorluğun diğer kurumları gibi Bizans ordusunun da kapsamlı bir dönüşüm geçirmesine yol açar. İmparator Mavrikios’a (582-602) atfedilen Strategikon bu değişimi konu alan özgün bir eser. Bizans dönemine ait çok değerli bir kaynak olan Strategikon’da dönemin ordularının örgütlenme biçimleri, silahları ve taktikleri, okçuluk, gizli mesaj gönderme, kuşatma ve savunma hileleri eksiksiz biçimde tasvir edilmektedir.

Bizans’ın askeri stratejisinin köşe taşı olan bu eser, savaşı devletin emellerine ulaşmasını sağlayacak araçlardan biri, ama en az arzu edileni olarak değerlendirir; savaşı kazandıranın, üstün kuvvet veya cesaret değil, eksiksiz planlama ve zekâ olduğu görüşüne dayanır.

Yaşadığımız toprakların kültürüyle şekillenmiş bir imparatorluğun strateji birikimini aktaran bu kitapta yalnızca savaşlar, hileler ve taktikler yer almıyor. Bir liderin ağzından “Bunu beklemiyordum!” sözünün asla çıkmaması gerektiğini belirten Strategikon, ihtiyatlı olmayı ve aklı her şeyin üstünde tutan Doğulu bakış açısını bilgece özetliyor.

Kitabın önsöz kısmı oldukça geniş tutulmuş, burada bile aldığım notlarda çok güzel iki tespit var. Birincisi  “en kusursuz örgütlenme şeklinin çalışması insan faktörüne bağlıdır” diyor. Harika bir tespit, ne kadar iyi örgütlenirseniz örgütlenin ne kadar iyi bir organizasyon, prosedür ve süreç tanımlarsanız tanımlayın yine o yapıyı işletecek insan kaynağına bağlısınız. İnsan kaynağınız nitelikli değilse veya kurduğunuz yapıyı işletmek istemiyorsa başarılı olamazsanız.

İkinci tespit savaş stratejileri ile ilgili yazılanları eleştiriyor. Diyor ki “Bazısı da çok teoriktir hayatında hiç Savaş Meydanı görmeyen stratejistler tarafından hazırlanmıştır”.. Bu da mükemmel bir tespit. Hayatınızda hiç başınıza gelmiyor mu? Sahayı bilmeden iş yapmaya çalışan biri eninde sonunda komik duruma düşer. Birileri tarafından bir prosedür hazırlanır ama bunu maalesef pratikte uygulamak imkansızdır. Veya bir talimat yayınlanır ama uygulanması ile ilgili kimsenin bir fikri yoktur, uygulamaya aldığınız zaman pek çok sorun ortaya çıkar, sonra değiştirmek ile ilgili uğraşmaya başlanır. Danışmanlar pek çok konuda size bilgi verirler ama o işi yapmamış olanları aralarında çoktur. Danışmanlar ile uygulayıcılar arasında genellikle bu konuda pek çok tartışma çıkar.

Kısacası MS 500 ile 600 yılları arasında yazıldığı tahmin edilen bu evrensel kitabı strateji ve yönetim felsefesi ile ilgilenen herkese tavsiye ediyorum. İlerledikçe ve notlar aldıkça görüşlerimi paylaşmaya devam edeceğim.

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s