FIRSATLAR KAÇI(RILI)YOR MU?

Proje Yönetimi penceresinden bakıldığında, risk yönetiminin önemi son yıllarda ciddi bir şekilde anlaşılmakla birlikte, risk yönetimi altında değerlendirilen “fırsatlar” için aynı şeyi söylemek herhalde fazlasıyla iyimser bir yaklaşım olur. Fırsatlar, neticesi proje çıktılarına pozitif etkisi olma potansiyeline sahip, sonucu belirli olmayan olaylar olarak tanımlanabilir. Bu yazıda, PMI’nın fırsatları ele alma yöntemi, fırsat türleri, fırsatların ne kadar yönetildiği ve fırsatların ayrı bir bilgi alanı olup olamayacağı anlatılacaktır.

PMI ve Fırsatlar

Proje Yönetimi için anayasa olarak nitelendirilebilen PMBOK da, risk yönetimi altında fırsatların da zikredildiğini görebilirsiniz. Kitapta, risk sürecinin ele alınışı ve riskler ile ilgili verilen örnekler açık bir şekilde anlatılmasına karşın, fırsatlar ile ilgili kısımların, riskler (negatif) kadar net tariflenmediğine şahit olacaksınız. İlgili bölümü okurken pozitif risk kavramını ilk duyduğunuzda, bu ifade büyük ihtimalle kulağınızı tırmalayacaktır. Bu durum dikkatlerden kaçmamış olacak ki, pozitif risk ile birlikte “fırsat” kelimesi de kullanılmıştır. PMBOK’da fırsat ile ilgili aşağıdaki stratejiler tariflenmiştir:

Faydalanma (Exploit): Fırsatın gerçekleşmesi için projeye iş paketi eklemek ya da proje de değişiklik yapmak (Kaçınma stratejisinin tersi),

Artırma (Enhance): Fırsatın gerçekleşme ihtimalini ve fırsat sonucu projede oluşacak olumlu etkileri artırmak (Azaltma stratejisinin tersi),

Paylaşma (Share): Fırsatın mülkiyetini, fırsatı en iyi şekilde gerçekleştirebilecek üçüncü bir tarafla paylaşmak (Transfer stratejisinin tersi),

Kabul Etme (Accept): Fırsatın gerçekleşmesi için faaliyet yürütmeyip, sonuca göre davranmak.

 

Ne Tür Fırsatlar?

Fırsatlar genel olarak Stratejik ve Taktiksel olmak üzere aşağıdaki şekilde gruplanabilir;

  • Stratejik Fırsatlar: Yeni market ya da ürünler, yeni yaklaşım ve kendini yeniden konumlandırma,
  • Taktiksel Fırsatlar: Takvimi kısaltma veya maliyeti azaltma, süreci ya da çıktının değerini iyileştirme, gereksiz aktiviteleri eleme, ARGE yapma.

Fırsatlar Ne Kadar Yönetiliyor ?

Organizasyonların risk yönetim prosedürlerine, şablonlarına ve verilen eğitimlerine baktığınızda, çoğunda “fırsatlar” üzerinde durulmaz bile! Proje Yöneticileri ya da varsa risk yöneticileri genelde projeyi tehdit eden hususlara odaklaştığından, bir kısım fırsatlar ölü ya da prematüre şekilde doğarlar. Proje Gözden Geçirme Toplantılarında, ne üst yönetim, ne müşteri ne de diğer paydaşlar fırsatlar konusunu gündeme bile getirmezler! Projelerin, korkulu bir o kadar da gerekli rüyası kalite tetkiklerinde de bu konu işlenmeyince, fırsatların yönetilmeyi çalışılmasının garipsenebildiği ironik bir tablo oluşmaktadır. Hatta fırsat yönetimi, tariflenen işten daha fazlasını yapma (Gold Plating) olarak algılanabildiğinden, özellikle gündem dışına itilebilmektedir.

Ayrı Bir Bilgi Alanı Olmalı mı ?

Risk için uygulanan yöntemlerin, fırsatlar için yetersiz bulunmasından yola çıkılarak, “proje yönetimi altında “Fırsat Yönetimi” başlığında yeni bir bilgi alanı oluşturulabilir mi?” şeklinde tartışmalar mevcuttur. Fırsat yönetiminin ayrı bir bilgi alanı olması durumunda oluşabilecek potansiyel sorunlar şu şekilde ifade edilmiştir:

  • “Risk Yönetim” sürecinin uygulanmasında bile problemler çıkarken, yeni bir süreç ek yük ve kaynak gerektirebileceğinden, bu durumda fırsatları incelemek isteyen ekipler bile, bu analizden kaçınabilirler.
  • Tehditler için “Risk Yönetimi”, fırsatlar için “Fırsat Yönetimi” diye birbirine çok benzer, kısmen tekrar eden iki adet süreç paralel takip edilmek zorunda kalınacak, bu durum verimsizliğe neden olabilecektir.

Şuan açık olan bir konu varsa, bu da “Fırsat Yönetimi” faaliyetinin endüstride tam olarak oturmadığı gerçeğidir. Daha fazla fırsatlar kaç(ır)madan, firmaların ve proje yöneticilerinin fırsatlar konusunda yeterli olgunluğa ulaşması ve uzmanların “Risk Yönetim” sürecini fırsatlar açısından rehabilite etmesi dileğiyle…

(Bu yazı Sn İsmail CENİK, PMP tarafından hazırlanmıştır)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s