Fikri Mülkiyet Hakkı Nedir?

Fikri Mülkiyet Terimi

İngilizce karşılığı “intellectual property”, Fransızca karşılığı “propriete intellectuelle” terimleri içni Türkçede bazen “fikri mülkiyet” bazen de “fikri ve sınai mülkiyet” kavramları kullanılmaktadır. Anlamları ve kapsamları aynı olan bu kavramlar, yazılımlar ile veri tabanlarını da içern fikir ve sanat eserlerini, patentleri, markaları, faydalı modelleri, tasarımları, coğrafi işaretleri, yarı iletkenlerin topografyası veya entegre devrelerin yerleşim düzeni olarak bilinen çipleri ve dijital iletişimleri içermektedir.

Fikri Mülkiyet Haklarının Konusu ve Kapsamı 

Fikri mülkiyet hakları fikri çaba ve zekanın ortaya çıkardığı fikri ürünleri -fikri çaba sonucunda ortaya çıkan fikri ürün ilim ve edebiyat eseri, musiki, güzel sanatlar veya sinema eseri ise FSEK, kapsamında “eser” olarak ifade edilmektedir. Söz konusu fikri ürün bir buluş ise gerekli koşulları taşıması halinde patentlenebilecek veya tasarım ise endüstriyel tasarım olarak tescil edilebilecektir.- ve söz konusu fikri ürünün sahibinin korunmasını hedefler. Fikri mülkiyet hakları, fikri ürünün sahibinin belirlenmesini, haklarını, haklarının korunmasını ve hakların hukuki işlemlere konu olmasını düzenler.

Fikri mülkiyet haklarını koruma sistemş, ortaya konulan eserin bunu üreten kişiye ait olduğunu güvence altına alınmasını sağlamakla birlikte, eseri üreten kişinin bunu sahiplenmesini ve sonuç olarak da kişinin bundan ticari açıdan yararlanmasını mümkün kılmaktadır.

Fikri mülkiyet hukuku alanında yer alan unsurlarsan fikri çaba sonucunda ortaya çıkan fikri ürün ilim ve edebiyat eseri, musiki, güzel sanatlar veya sinema eseri ise FSEK kapsamında fikri hakkın konusu olarak korunmaktadır. Patentler, faydalı modeller, tasarımlar, markalar, coğrafi işaretler, entegre devre topografyaları ise ilgili Kanun Hükmünde Kararnameler ile korunmaktadır.

Eser Kavramı 

Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu Tanımlar başlıklı 1/B maddesinin a bendi “eser”i şu şekilde tanımlamaktadır: “Eser; sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini ifade eder.”

Bu doğrultuda, yazılımın kişisel yaratım olması, fikri bir çabanın sonucu olarak fikri bir öze ve içeriğe sahip olması, yaratıcsının hususiyetini taşıması gerekmektedir.

Yazılımın orjinal bir ser olup olmadığının belirlenmesinde yegane kriter, eser sahibinin kendi fikri yaratıcılığıdır. Bu esas Konsey direktifinin 1.3 maddesinde şöyle vurgulanmıştır: “3. Bir bilgisayar programı, eser sahibinin kendi fikri yaratımı olması bakımından orjinalse korunur. Koruma kapsamına alınacak eserin tespitinde başka hiçbir kriter uygulanmaz.”

Bu nedenle yazılımın eser sayılıp korunabilmesi için, yazılm sahibinin kendisinden öncekilere nazaran daha fazla bir yaratıcılık ya da hüner göstermesine yahut programın basit veya karmaşık oluşuna göre yapılacak bir kalite değerlendirmesine ihtiyaç kalmamaktadır. Eserin, sahibinin kendi fikri çabasının ve faaliyetinin ürünü olması başka bir eserden kopya edilmemesi, hukuken korunması için yeterli olacaktır.

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s